dcsimg
Podstawowe techniki majsterkowania

Podstawowe techniki majsterkowania

Zapoznanie się z podstawowymi technikami pracy 'zrób to sam' jest wskazane w przypadku osób stawiających pierwsze kroki w majsterkowaniu. Istotna jest wiedza, jakie narzędzia zastosować w przypadku danego materiału. Wiercenie w metalu wymaga przykładowo innej techniki niż wiercenie w kamieniu lub murze. Dodatkowo, warto wiedzieć, jakie czynności przygotowawcze należy wykonać przed przystąpieniem do danej pracy.

Wystarczy tylko kliknąć jedną z naszych instrukcji krok po kroku lub praktycznych porad i można od razu przystępować do pracy!

Wkręcanie w metal

Wkręcanie w metal

Do mocowania różnych elementów do metalu można wykorzystać różnego rodzaju śruby i wkręty, na przykład: śruby z łbem sześciokątnym z gwintem na całej długości trzpienia lub na jego części, śruby z łbem z gniazdem sześciokątnym, śruby zamkowe z podsadzeniem, wkręty do metalu oraz wkręty do płyt.

Do instrukcji krok po kroku

Wiercenie w metalu

Wiercenie w metalu

Zwykłe wiertła do metalu nadają się do wiercenia w metalach miękkich, takich jak miedź czy aluminium.

Do instrukcji krok po kroku

Wiercenie w kamieniu lub szkle

Wiercenie w kamieniu lub szkle

Różne rodzaje kamienia wymagają stosowania różnego rodzaju wierteł.

Do instrukcji krok po kroku

Ścienne kołki montażowe (część 2)

Ścienne kołki montażowe (część 2)

Zamocowanie przedmiotu do ściany lub sufitu wymaga użycia kołków rozporowych, w których można osadzić wkręty.

Do instrukcji krok po kroku

Osadzanie wkrętów w drewnie i tworzywach sztucznych

Osadzanie wkrętów w drewnie i tworzywach sztucznych

Dostępnych jest wiele rodzajów wkrętów wykonanych z różnych materiałów i w różnorodnych rozmiarach.

Do instrukcji krok po kroku

Cięcie pod kątem

Cięcie pod kątem

Jeżeli zachodzi potrzeba eleganckiego połączenia dwóch elementów z drewna pod kątem, wówczas końce obu elementów należy przyciąć na skos.

Do instrukcji krok po kroku

Wiercenie w drewnie i tworzywach sztucznych

Wiercenie w drewnie i tworzywach sztucznych

W większości przypadków wiercenie w drewnie i tworzywach sztucznych nie jest trudne, ponieważ zwykle są to miękkie materiały.

Do instrukcji krok po kroku

Narzędzia wiertarskie

Narzędzia wiertarskie

Gdy zachodzi potrzeba zawieszenia czegoś lub połączenia elementów, często wiąże się to z koniecznością wywiercenia otworów.

Do instrukcji krok po kroku

Wykorzystywanie różnych materiałów

Wykorzystywanie różnych materiałów

Podczas prac budowlanych lub majsterkowania można spotkać się z różnego rodzaju materiałami, zarówno naturalnymi jak i syntetycznymi.

Do instrukcji krok po kroku

Nakładanie masy uszczelniającej

Nakładanie masy uszczelniającej

Masa uszczelniająca jest wykorzystywana do wykańczania spoin, ochrony przed wilgocią i wypełniania rys i szczelin.

Do instrukcji krok po kroku

Tapetowanie

Tapetowanie

Tapetowanie to świetny sposób, aby szybko odmienić wygląd domu. Najważniejsze przy tym jest twórcze podejście.

Do instrukcji krok po kroku

Ścienne kołki montażowe

Ścienne kołki montażowe

Gdy zachodzi potrzeba zamocowania czegokolwiek na ścianie z cegieł lub betonu, albo płyt kartonowo-gipsowych, bądź też na innej twardej powierzchni (innej niż drewno), z pewnością będą potrzebne kołki rozporowe.

Do instrukcji krok po kroku

PORADA

Ciecie za pomoca wyrzynarki w linii prostej

Ciecie za pomoca wyrzynarki w linii prostej

Do elementu z drewna, który chcesz przeciac, przymocuj zaciskami typu G lub zwyklymi sciskami stolarskimi drewniana listewke. Podstawe wyrzynarki podczas ciecia prowadz wzdluz tak przygotowanej prowadnicy. Wówczas linia ciecia bedzie idealnie prosta!

Więcej informacji

PORADA

Szlifowanie przy użyciu wiertarki

Szlifowanie przy użyciu wiertarki

Okrągłe przedmioty można szlifować ręcznie lub ... przy użyciu wiertarki elektrycznej! Wystarczy tylko skorzystać z jednego z wielu dodatkowych przyrządów, które służą do tego celu.

Więcej informacji

PORADA

Jak oczyscic zabrudzone rece

Jak oczyscic zabrudzone rece

Tluste lub zabrudzone smarem rece mozna latwo oczyscic wcierajac w nie fusy z kawy - posiadaja one bowiem wlasnosci wchlaniajace i scierne.

Więcej informacji

PORADA

Wyciąganie gwoździ

Wyciąganie gwoździ

Możesz uniknąć uszkodzenia przedmiotu z drewna szczypcami lub młotkiem, zabezpieczając powierzchnię przedmiotu drewnianym klockiem.

Więcej informacji

PORADA

Pewny uchwyt

Pewny uchwyt

Weź kawałek sznurka o odpowiedniej długości, a jego końce podwiąż tworząc pętle. Załóż pętle od spodu elementu. Będziesz mógł go teraz w prosty sposób przenieść, utrzymując cały element w równowadze

Więcej informacji

PORADA

Przybijanie gwoździ

Przybijanie gwoździ

Przy wbijaniu gwoździ dobrze jest gwóźdź przytrzymać za pomocą wsuwki do włosów, unikając w ten sposób ewentualnego uderzenia młotkiem w palce.

Więcej informacji

PORADA

Wiercenie otworów w metalu o gladkiej powierzchni

Wiercenie otworów w metalu o gladkiej powierzchni

Aby wiertlo nie slizgalo sie po gladkiej powierzchni metalowego przedmiotu, dobrze jest najpierw zrobic niewielkie wglebienie za pomoca punktaka lub gwozdzia, w miejscu w którym chcesz wykonac otwór. Wówczas wiertlo pozostanie w ustalonym miejscu.

Więcej informacji

PORADA

Zabezpieczenie antypoślizgowe

Zabezpieczenie antypoślizgowe

Aby uniknąć groźnego ześlizgnięcia się wiertła przy wierceniu otworów w glazurze, najpierw przyklej na krzyż dwa kawałki taśmy maskującej w miejscu planowanego otworu. Teraz wiertło nie ma prawa się ześlizgnąć.

Więcej informacji

PORADA

Głębokościomierz

Głębokościomierz

Jest prosty sposób, aby uniknąć wywiercenia zbyt głębokiego otworu: zaznacz na wiertle długość kołka plus pół centymetra za pomocą kawałka kolorowej taśmy.

Więcej informacji

PORADA

Wkrętak magnetyczny

Wkrętak magnetyczny

Wkrętak magnetyczny jest bardzo przydatny do przykręcania wkrętów w miejscach trudnodostępnych. Końcówkę wkrętaka można samodzielnie namagnesować, przesuwając nad nią kilkakrotnie w tym samym kierunku biegun magnesu. Końcówkę można rozmagnesować przesuwając nad nią ten sam biegun magnesu, lecz tym razem w przeciwnym kierunku.

Więcej informacji

PORADA

Sztuczka stolarzy

Sztuczka stolarzy

W jaki sposób uniknąć pęknięcia twardego lub cienkiego kawałka drewna przy wbijaniu gwoździ? Za pomocą starej sztuczki stolarskiej: najpierw wciśnij łepek gwoździa pod kątem prostym do kierunku włókien.

Więcej informacji

PORADA

Bezpieczne i czyste

Bezpieczne i czyste

Czy wiedziałeś, że farbę i smar można usunąć z rąk za pomocą oleju roślinnego? Nie tylko jest on lepszy dla Twojej skóry, ale również bardziej przyjazny dla środowiska.

Więcej informacji

PORADA

Wycinanie dokładnego koła

Wycinanie dokładnego koła

W tym celu użyj prowadnicy obrotowej. Przymocuj ją gwoździem w środku koła, które planujesz wyciąć. Gwóźdź będzie służył jako oś obrotu.

Więcej informacji

PORADA

Pilowanie bez oporów

Pilowanie bez oporów

Jezeli podczas ciecia wystepuja duze opory, spowodowane rdza lub korozja tarczy lub brzeszczota, wystarczy je kilkakrotnie przesmarowac swieczka. Nawoskowana tarcza lub brzeszczot przetnie bez zadnych oporów obrabiany element.

Więcej informacji

PORADA

Wbijanie malych gwozdzi

Wbijanie malych gwozdzi

Wbijajac gwozdzie, które sa zbyt male, aby chwycic je miedzy palcem wskazujacych a kciukiem, dobrze jest najpierw wbic gwózdz w pasek papieru. Pozwala on ustawic gwozdzia w odpowiednim miejscu i wbic go bez ryzyka stluczenia kciuka!

Więcej informacji

PORADA

Szpachlówka do drewna o wlasciwej barwie

Szpachlówka do drewna o wlasciwej barwie

Szpachlujac wglebienia i otwory w zwyklym drewnie, czasami trudno jest dostac szpachlówke we wlasciwym kolorze. Problem mozna rozwiazac mieszajac trociny z tego samego rodzaju drewna z klejem do drewna. Tak przygotowana szpachlówke mozna uzywac do maskowania dziur. Po wyschnieciu szpachlówka bedzie miala taka sama barwe jak reszta drewna.

Więcej informacji

PORADA

Wpuszczanie lbów wkretów w material

Wpuszczanie lbów wkretów w material

Aby miec pewnosc, ze leb wkreta nie bedzie wystawal ponad powierzchnie materialu, uzyj wiertla o tej samej srednicy co leb wkreta i nawierc na kilka milimetrów miejsce, w którym planujesz umiescic wkret.

Więcej informacji

PORADA

Naprawa zbyt dużego otworu po nawierceniu

Naprawa zbyt dużego otworu po nawierceniu

Jeżeli nawiercony, przykładowo w meblu, otwór jest zbyt duży, można go naprawić w następujący sposób. Należy rozwiercić otwór do średnicy 6 lub 8 mm. Następnie w tak przygotowanym otworze osadzić na klej drewniany dybel lub kołek o tej samej średnicy. Odczekać, aż klej wyschnie, po czym ściąć dłutem wystającą część dybla, aby uzyskać równą powierzchnię. Teraz można ponownie osadzić wkręt w tym samym miejscu.

Więcej informacji

PORADA

Unikanie drzazg

Unikanie drzazg

Krawędzie przelotowego otworu w drewnie na spodniej stronie są zawsze poszarpane. Można tego uniknąć podkładając pod spód niepotrzebny kawałek drewna i unieruchamiając go za pomocą ścisków.

Więcej informacji

PORADA

Wiercenie pod kątem

Wiercenie pod kątem

Jeżeli zachodzi potrzeba wywiercenia otworu pod określonym kątem, wówczas można wykonać z drewna element pomocniczy o krawędzi nachylonej pod takim samym kątem. Oparcie wiertła o nachyloną pod kątem krawędź gwarantuje, że otwór zostanie wywiercony pod właściwym kątem.

Więcej informacji

PORADA

Bezpieczne wiercenie w szkle

Bezpieczne wiercenie w szkle

Do wiercenia w szkle niezbędne jest specjalne wiertło z hartowanym frezem. Aby zmniejszyć do minimum ryzyko pęknięcia szkła, wokół miejsca wiercenia można uformować, z kitu lub silikonu, coś w rodzaju „tamy“. Wlana do tak przygotowanego zbiornika odrobina wazeliny lub terpentyny będzie służyć zarówno do chłodzenia jak i smarowania wiertła. Taflę szkła należy położyć na płaskiej drewnianej powierzchni, a otwór wiercić przy niskich obrotach. Niezbędne są okulary ochronne zabezpieczające przed odpryskami szkła.

Więcej informacji

PORADA

Wiercenie w metalu z użyciem punktaka

Wiercenie w metalu z użyciem punktaka

W przypadku wiercenia w metalu należy zadbać o to, aby wiertło nie ślizgało się. Można to zapewnić, wykonując najpierw punktakiem niewielkie wgłębienie w miejscu wiercenia. Punktak to stalowy pręt z twardą, ostrą końcówką. Wiertło należy precyzyjnie ustawić w miejscu zaznaczonym punktakiem, aby nie ślizgało się w trakcie wiercenia. Do wiercenia można stosować wiertło ze stali szybkotnącej (HSS) lub wiertło tytanowe w zależności od rodzaju metalu.

Więcej informacji

PORADA

Zabezpieczanie nakrętki

Zabezpieczanie nakrętki

Aby mieć pewność, że nakrętka nie poluzuje się pod wpływem drgań, można zastosować podkładkę sprężystą lub nakrętkę zabezpieczającą. Jest to nakrętka z wewnętrzną tuleją z tworzywa sztucznego, która zabezpiecza wkręconą śrubę lub gwintowany pręt przed poluzowaniem.

Więcej informacji

PORADA

Przegrzanie wiertła 1

Przegrzanie wiertła 1

Zbyt duży nacisk na wiertarkę podczas wiercenia lub tępe wiertło mogą spowodować przegrzanie wiertła i jego spalenie. W trakcie wiercenia w murze lub betonie dobrze jest robić regularne przerwy i wyciągać wiertło, dzięki czemu usuwany jest pył z otworu, a wiertło ma szansę ostygnąć.

Więcej informacji

PORADA

Przegrzanie wiertła 2

Przegrzanie wiertła 2

Jeżeli wiertła regularnie pękają podczas wiercenia w naturalnym kamieniu, a nie dysponujemy wiertłem chłodzonym wodą, wówczas nie należy wiercić w sposób ciągły dłużej niż przez 10 do 20 sekund, schładzając za każdym razem wyjęte wiertło w pojemniku z wodą.

Więcej informacji

PORADA

Wyciąganie kołka

Wyciąganie kołka

Kołek można bez wysiłku wyciągnąć za pomocą korkociągu - najlepiej korkociągu ze skrzydełkami. Ta metoda jest skuteczna nie tylko w przypadku kołków drewnianych, ale również plastikowych lub nylonowych. W przypadku niewielkich kołków, można na pewną głębokość osadzić w kołku wkręt o zgodnym rozmiarze, a następnie próbować wyciągnąć wkręt wraz z kołkiem przy użyciu szczypiec.

Więcej informacji

Ciecie za pomoca wyrzynarki w linii prostej

Ciecie za pomoca wyrzynarki w linii prostej

Do elementu z drewna, który chcesz przeciac, przymocuj zaciskami typu G lub zwyklymi sciskami stolarskimi drewniana listewke. Podstawe wyrzynarki podczas ciecia prowadz wzdluz tak przygotowanej prowadnicy. Wówczas linia ciecia bedzie idealnie prosta!

Szlifowanie przy użyciu wiertarki

Szlifowanie przy użyciu wiertarki

Okrągłe przedmioty można szlifować ręcznie lub ... przy użyciu wiertarki elektrycznej! Wystarczy tylko skorzystać z jednego z wielu dodatkowych przyrządów, które służą do tego celu.

Jak oczyscic zabrudzone rece

Jak oczyscic zabrudzone rece

Tluste lub zabrudzone smarem rece mozna latwo oczyscic wcierajac w nie fusy z kawy - posiadaja one bowiem wlasnosci wchlaniajace i scierne.

Wyciąganie gwoździ

Wyciąganie gwoździ

Możesz uniknąć uszkodzenia przedmiotu z drewna szczypcami lub młotkiem, zabezpieczając powierzchnię przedmiotu drewnianym klockiem.

Pewny uchwyt

Pewny uchwyt

Weź kawałek sznurka o odpowiedniej długości, a jego końce podwiąż tworząc pętle. Załóż pętle od spodu elementu. Będziesz mógł go teraz w prosty sposób przenieść, utrzymując cały element w równowadze

Przybijanie gwoździ

Przybijanie gwoździ

Przy wbijaniu gwoździ dobrze jest gwóźdź przytrzymać za pomocą wsuwki do włosów, unikając w ten sposób ewentualnego uderzenia młotkiem w palce.

Wiercenie otworów w metalu o gladkiej powierzchni

Wiercenie otworów w metalu o gladkiej powierzchni

Aby wiertlo nie slizgalo sie po gladkiej powierzchni metalowego przedmiotu, dobrze jest najpierw zrobic niewielkie wglebienie za pomoca punktaka lub gwozdzia, w miejscu w którym chcesz wykonac otwór. Wówczas wiertlo pozostanie w ustalonym miejscu.

Zabezpieczenie antypoślizgowe

Zabezpieczenie antypoślizgowe

Aby uniknąć groźnego ześlizgnięcia się wiertła przy wierceniu otworów w glazurze, najpierw przyklej na krzyż dwa kawałki taśmy maskującej w miejscu planowanego otworu. Teraz wiertło nie ma prawa się ześlizgnąć.

Głębokościomierz

Głębokościomierz

Jest prosty sposób, aby uniknąć wywiercenia zbyt głębokiego otworu: zaznacz na wiertle długość kołka plus pół centymetra za pomocą kawałka kolorowej taśmy.

Wkrętak magnetyczny

Wkrętak magnetyczny

Wkrętak magnetyczny jest bardzo przydatny do przykręcania wkrętów w miejscach trudnodostępnych. Końcówkę wkrętaka można samodzielnie namagnesować, przesuwając nad nią kilkakrotnie w tym samym kierunku biegun magnesu. Końcówkę można rozmagnesować przesuwając nad nią ten sam biegun magnesu, lecz tym razem w przeciwnym kierunku.

Sztuczka stolarzy

Sztuczka stolarzy

W jaki sposób uniknąć pęknięcia twardego lub cienkiego kawałka drewna przy wbijaniu gwoździ? Za pomocą starej sztuczki stolarskiej: najpierw wciśnij łepek gwoździa pod kątem prostym do kierunku włókien.

Bezpieczne i czyste

Bezpieczne i czyste

Czy wiedziałeś, że farbę i smar można usunąć z rąk za pomocą oleju roślinnego? Nie tylko jest on lepszy dla Twojej skóry, ale również bardziej przyjazny dla środowiska.

Wycinanie dokładnego koła

Wycinanie dokładnego koła

W tym celu użyj prowadnicy obrotowej. Przymocuj ją gwoździem w środku koła, które planujesz wyciąć. Gwóźdź będzie służył jako oś obrotu.

Pilowanie bez oporów

Pilowanie bez oporów

Jezeli podczas ciecia wystepuja duze opory, spowodowane rdza lub korozja tarczy lub brzeszczota, wystarczy je kilkakrotnie przesmarowac swieczka. Nawoskowana tarcza lub brzeszczot przetnie bez zadnych oporów obrabiany element.

Wbijanie malych gwozdzi

Wbijanie malych gwozdzi

Wbijajac gwozdzie, które sa zbyt male, aby chwycic je miedzy palcem wskazujacych a kciukiem, dobrze jest najpierw wbic gwózdz w pasek papieru. Pozwala on ustawic gwozdzia w odpowiednim miejscu i wbic go bez ryzyka stluczenia kciuka!

Szpachlówka do drewna o wlasciwej barwie

Szpachlówka do drewna o wlasciwej barwie

Szpachlujac wglebienia i otwory w zwyklym drewnie, czasami trudno jest dostac szpachlówke we wlasciwym kolorze. Problem mozna rozwiazac mieszajac trociny z tego samego rodzaju drewna z klejem do drewna. Tak przygotowana szpachlówke mozna uzywac do maskowania dziur. Po wyschnieciu szpachlówka bedzie miala taka sama barwe jak reszta drewna.

Wpuszczanie lbów wkretów w material

Wpuszczanie lbów wkretów w material

Aby miec pewnosc, ze leb wkreta nie bedzie wystawal ponad powierzchnie materialu, uzyj wiertla o tej samej srednicy co leb wkreta i nawierc na kilka milimetrów miejsce, w którym planujesz umiescic wkret.

Naprawa zbyt dużego otworu po nawierceniu

Naprawa zbyt dużego otworu po nawierceniu

Jeżeli nawiercony, przykładowo w meblu, otwór jest zbyt duży, można go naprawić w następujący sposób. Należy rozwiercić otwór do średnicy 6 lub 8 mm. Następnie w tak przygotowanym otworze osadzić na klej drewniany dybel lub kołek o tej samej średnicy. Odczekać, aż klej wyschnie, po czym ściąć dłutem wystającą część dybla, aby uzyskać równą powierzchnię. Teraz można ponownie osadzić wkręt w tym samym miejscu.

Unikanie drzazg

Unikanie drzazg

Krawędzie przelotowego otworu w drewnie na spodniej stronie są zawsze poszarpane. Można tego uniknąć podkładając pod spód niepotrzebny kawałek drewna i unieruchamiając go za pomocą ścisków.

Wiercenie pod kątem

Wiercenie pod kątem

Jeżeli zachodzi potrzeba wywiercenia otworu pod określonym kątem, wówczas można wykonać z drewna element pomocniczy o krawędzi nachylonej pod takim samym kątem. Oparcie wiertła o nachyloną pod kątem krawędź gwarantuje, że otwór zostanie wywiercony pod właściwym kątem.

Bezpieczne wiercenie w szkle

Bezpieczne wiercenie w szkle

Do wiercenia w szkle niezbędne jest specjalne wiertło z hartowanym frezem. Aby zmniejszyć do minimum ryzyko pęknięcia szkła, wokół miejsca wiercenia można uformować, z kitu lub silikonu, coś w rodzaju „tamy“. Wlana do tak przygotowanego zbiornika odrobina wazeliny lub terpentyny będzie służyć zarówno do chłodzenia jak i smarowania wiertła. Taflę szkła należy położyć na płaskiej drewnianej powierzchni, a otwór wiercić przy niskich obrotach. Niezbędne są okulary ochronne zabezpieczające przed odpryskami szkła.

Wiercenie w metalu z użyciem punktaka

Wiercenie w metalu z użyciem punktaka

W przypadku wiercenia w metalu należy zadbać o to, aby wiertło nie ślizgało się. Można to zapewnić, wykonując najpierw punktakiem niewielkie wgłębienie w miejscu wiercenia. Punktak to stalowy pręt z twardą, ostrą końcówką. Wiertło należy precyzyjnie ustawić w miejscu zaznaczonym punktakiem, aby nie ślizgało się w trakcie wiercenia. Do wiercenia można stosować wiertło ze stali szybkotnącej (HSS) lub wiertło tytanowe w zależności od rodzaju metalu.

Zabezpieczanie nakrętki

Zabezpieczanie nakrętki

Aby mieć pewność, że nakrętka nie poluzuje się pod wpływem drgań, można zastosować podkładkę sprężystą lub nakrętkę zabezpieczającą. Jest to nakrętka z wewnętrzną tuleją z tworzywa sztucznego, która zabezpiecza wkręconą śrubę lub gwintowany pręt przed poluzowaniem.

Przegrzanie wiertła 1

Przegrzanie wiertła 1

Zbyt duży nacisk na wiertarkę podczas wiercenia lub tępe wiertło mogą spowodować przegrzanie wiertła i jego spalenie. W trakcie wiercenia w murze lub betonie dobrze jest robić regularne przerwy i wyciągać wiertło, dzięki czemu usuwany jest pył z otworu, a wiertło ma szansę ostygnąć.

Przegrzanie wiertła 2

Przegrzanie wiertła 2

Jeżeli wiertła regularnie pękają podczas wiercenia w naturalnym kamieniu, a nie dysponujemy wiertłem chłodzonym wodą, wówczas nie należy wiercić w sposób ciągły dłużej niż przez 10 do 20 sekund, schładzając za każdym razem wyjęte wiertło w pojemniku z wodą.

Wyciąganie kołka

Wyciąganie kołka

Kołek można bez wysiłku wyciągnąć za pomocą korkociągu - najlepiej korkociągu ze skrzydełkami. Ta metoda jest skuteczna nie tylko w przypadku kołków drewnianych, ale również plastikowych lub nylonowych. W przypadku niewielkich kołków, można na pewną głębokość osadzić w kołku wkręt o zgodnym rozmiarze, a następnie próbować wyciągnąć wkręt wraz z kołkiem przy użyciu szczypiec.

Skil sponsorem witryny „Jaktozrobicsamemu”
Dla niektórych majsterkowanie wcale nie jest takie łatwe. Firma Elektronarzędzia Skil opracowuje wysokiej jakości narzędzia w przystępnych cenach z unikalnymi rozwiązaniami, które naprawdę ułatwiają majsterkowanie. Właśnie dlatego Skil jest sponsorem witryny „Jaktozrobicsamemu”, która służy pomocą w każdej pracy.